Jak obniżyć koszt użytkowania wtryskarki poprzez zastosowanie wysokiej jakości środków smarnych?

Najpierw ważne rozróżnienie: nie każda wtryskarka jest hydrauliczna

Wtryskarki mogą wykorzystywać napęd hydrauliczny, elektryczny albo rozwiązania hybrydowe. Ten artykuł dotyczy przede wszystkim maszyn, w których układ hydrauliczny odpowiada za istotną część ruchów i przenoszenia mocy.

W takich urządzeniach olej hydrauliczny nie jest wyłącznie materiałem eksploatacyjnym. Jest elementem roboczym układu i jego właściwości mogą wpływać na sprawność, reakcję zaworów, ochronę pompy, temperaturę pracy oraz powtarzalność działania hydrauliki.

Wtryskarka składa się między innymi z jednostki wtryskowej odpowiedzialnej za uplastycznienie i podanie tworzywa oraz jednostki zamykania formy. W maszynach hydraulicznych część wymaganych ruchów realizowana jest właśnie za pomocą układu hydraulicznego.

Dlaczego cena oleju nie mówi, ile naprawdę kosztuje eksploatacja?

Przy zakupie łatwo porównać cenę dwóch olejów za litr. Trudniej policzyć koszt dodatkowego postoju, wcześniejszej wymiany filtra albo kilku procent różnicy w zużyciu energii przez maszynę pracującą przez tysiące godzin rocznie.

Dlatego właściwszym podejściem jest Total Cost of Ownership – całkowity koszt użytkowania.

Co właściwie robi olej hydrauliczny we wtryskarce?

Podstawowym zadaniem cieczy hydraulicznej jest przenoszenie energii w układzie. Jednocześnie olej musi smarować współpracujące elementy, chronić je przed zużyciem i korozją oraz odprowadzać część ciepła.

W nowoczesnym układzie ważne są również właściwości, które na pierwszy rzut oka trudno powiązać z produktywnością – na przykład szybkość uwalniania powietrza, filtracyjność, odporność na pienienie oraz zdolność do ograniczania powstawania osadów.

Jak stan oleju może przełożyć się na awarię?

Shell wskazuje jako typowe problemy w układach hydraulicznych między innymi zanieczyszczenie, zużycie, korozję, przecieki oraz powstawanie szlamu i lakieru. Ich skutkiem mogą być zablokowane filtry, problemy z zaworami albo przyspieszone zużycie pomp.

W materiałach Shell dla branży tworzyw przywoływane są badania producentów urządzeń hydraulicznych i organizacji branżowych, według których 50–70% awarii urządzeń hydraulicznych jest związanych z niewłaściwym stanem cieczy hydraulicznej. Shell wskazuje jednocześnie, że koszt samego płynu może stanowić mniej niż 2% kosztów operacyjnych zakładu formowania wtryskowego.

Najważniejszy wniosek jest jednak praktyczny: jeżeli olej kosztuje relatywnie niewiele względem utraconej produkcji, warto kontrolować go jak element maszyny, a nie jak zwykły materiał do okresowego dolania.

Jak dobrać olej hydrauliczny do wtryskarki?

Nie należy zaczynać od pytania, który olej jest „najlepszy”. Najpierw trzeba sprawdzić wymagania konkretnej maszyny.

Kluczowe są przede wszystkim klasa lepkości ISO VG oraz specyfikacje i dopuszczenia wymagane przez producenta urządzenia. Dopiero w ramach produktów spełniających te wymagania warto porównywać odporność na utlenianie, ochronę przeciwzużyciową, uwalnianie powietrza, filtracyjność czy deklarowane właściwości energooszczędne.

Kiedy olej o wyższych parametrach może się opłacać?

Największy potencjał ekonomiczny pojawia się tam, gdzie maszyna pracuje intensywnie, przestój jest drogi, układ jest obciążony cieplnie albo zakład chce ograniczyć zużycie energii i wydłużyć okres pomiędzy planowanymi wymianami.

Nie oznacza to jednak, że produkt premium zawsze zwróci się w każdej maszynie. Różnica musi być mierzona względem punktu odniesienia.

Dobrym pilotażem jest wybranie jednej lub kilku podobnych maszyn i porównanie przed oraz po zmianie:

Dopiero z takich danych powstaje rzeczywisty rachunek TCO dla konkretnego zakładu.

Shell Tellus i wtryskarki – co zmieniło się od czasu powstania artykułu?

W pierwotnej wersji tego poradnika jako przykład produktu o podwyższonej efektywności wskazano Shell Tellus S4 ME 46, obecnie opisywany również jako Tellus EE 46. Produkt nadal znajduje się w ofercie Melkib i jest wskazywany między innymi do przemysłowych systemów hydraulicznych oraz wtryskarek.

Aktualne materiały Shell dla Tellus S4 ME podają, że w kontrolowanym cyklu testowym producent wtryskarki odnotował do 6,4% oszczędności energii, a trwałość oleju może być do czterech razy większa niż w przypadku konwencjonalnych olejów z porównywanej gamy Shell. Rzeczywisty efekt zależy od aplikacji, stanu urządzenia, dotychczasowego oleju i warunków pracy.

Jednocześnie w najnowszych materiałach Shell przeznaczonych dla przetwórstwa tworzyw jako bieżący produkt premium pojawia się Shell Tellus S4 VE. Shell deklaruje dla niego, w określonych testach i warunkach, potencjał do zwiększenia efektywności energetycznej i produktywności układów hydraulicznych.

Pełną grupę produktów można sprawdzić w kategorii oleje hydrauliczne Shell Tellus.

Środki smarne do obsługi maszyn i układów przemysłowych

Monitorowanie oleju – kiedy wymienić go naprawdę?

Sam wybór produktu nie wystarczy. Olej podczas eksploatacji utlenia się, zbiera zanieczyszczenia i może mieć kontakt z wodą albo innymi cieczami. Zmieniają się również dodatki oraz właściwości fizykochemiczne.

Dlatego w krytycznych maszynach warto monitorować jego stan i obserwować trend, zamiast czekać na widoczny problem.

W zależności od zastosowania analiza może obejmować między innymi lepkość, zanieczyszczenia, wodę, produkty zużycia i parametry związane ze starzeniem oleju. Zakres powinien zostać dopasowany do urządzenia i stosowanego środka smarnego.

Szerzej opisujemy ten temat w poradniku Badanie olejów przemysłowych – Shell LubeAnalyst.

Jakie sygnały powinny zainteresować utrzymanie ruchu?

Nie każdy problem z hydrauliką wynika z oleju, ale określone objawy powinny uruchomić diagnostykę całego układu.

Najważniejsze jest szukanie przyczyny. Wymiana oleju bez usunięcia źródła przegrzewania albo zanieczyszczenia może tylko chwilowo poprawić sytuację.

Prosty standard dla utrzymania ruchu

Nie trzeba od razu wdrażać skomplikowanego programu diagnostycznego. W pierwszej kolejności warto zapewnić powtarzalność podstawowej obsługi.

Taka procedura pozwala oddzielić problemy wynikające z produktu od problemów wynikających z obsługi, zanieczyszczenia lub samego stanu maszyny.

FAQ – olej hydrauliczny we wtryskarce

Czy droższy olej może rzeczywiście obniżyć koszt pracy wtryskarki?

Może, jeżeli jego właściwości przekładają się w konkretnym układzie na mniejsze zużycie energii, dłuższą pracę oleju, ograniczenie osadów lub niższe koszty serwisowe. Należy to oceniać na podstawie TCO, a nie tylko ceny jednostkowej.

Czy olej hydrauliczny wpływa na czas cyklu?

W hydraulicznej wtryskarce właściwości płynu mogą wpływać na sprawność i zachowanie układu hydraulicznego. Nie można jednak zakładać, że sama wymiana oleju zawsze skróci cykl – czas cyklu zależy również od konstrukcji maszyny, formy, tworzywa, temperatur i parametrów procesu.

Czy można zastosować rzadszy olej, żeby zmniejszyć zużycie energii?

Nie należy samodzielnie zmieniać klasy lepkości poza zakresem dopuszczonym przez producenta maszyny. Zbyt niska lepkość może pogorszyć smarowanie i zwiększyć przecieki wewnętrzne.

Jak często wymieniać olej hydrauliczny?

Nie ma jednego prawidłowego interwału dla wszystkich wtryskarek. Należy stosować wymagania producenta maszyny, a jeżeli procedura to dopuszcza – wspierać decyzję regularnymi badaniami stanu oleju.

Czy można mieszać dwa różne oleje hydrauliczne?

Nie należy zakładać kompatybilności tylko dlatego, że oba produkty mają tę samą klasę ISO VG. Przed zmianą trzeba sprawdzić dokumentację produktów i procedurę zalecaną przez dostawcę oraz producenta maszyny.

Co jest ważniejsze: dobry olej czy jego czystość?

Oba elementy są częścią tego samego procesu. Olej o bardzo dobrych parametrach nie zapewni oczekiwanej trwałości, jeżeli będzie stale zanieczyszczany wodą, cząstkami lub innym środkiem smarnym.

Czy analiza oleju może ostrzec przed awarią?

Może ujawnić nieprawidłowości związane między innymi ze stanem oleju, zanieczyszczeniem i produktami zużycia. Nie zastępuje jednak pozostałych metod diagnostycznych maszyny.

Czy Shell Tellus S4 ME i Shell Tellus S4 VE to ten sam produkt?

Nie należy ich traktować jako tego samego produktu ani automatycznych zamienników. Są to różne rozwiązania z gamy Shell Tellus. Dobór należy zweryfikować na podstawie aktualnej dokumentacji technicznej i wymagań konkretnej maszyny.

Podsumowanie – licz koszt przestoju, nie tylko koszt beczki

W hydraulicznej wtryskarce olej jest częścią układu przenoszenia mocy. Jego parametry, czystość i kondycja mają znaczenie dla niezawodności maszyny, dlatego zakup środka smarnego warto analizować w szerszym kontekście niż cena za litr.

Dobrze prowadzony proces obejmuje właściwy dobór według wymagań OEM, kontrolę czystości, regularny monitoring oraz decyzję o wymianie opartą na wymaganiach maszyny i rzeczywistym stanie oleju.

Dopiero zestawienie tych danych z kosztami energii, serwisu i przestojów pozwala sprawdzić, czy droższy produkt rzeczywiście obniża TCO konkretnej wtryskarki.