Jak wdrożyć klej do produkcji? Norma klejowa DIN 2304

Jak wdrożyć klej do produkcji? Norma klejowa DIN 2304

Norma DIN 2304 została wprowadzona w marcu 2016 roku. Jest powiązana z systemem zarządzania jakością ISO 9001 i dotyczy wszystkich sektorów przemysłowych, w których stosuje się połączenia klejowe. Można ją porównać do normy DIN 6701, opracowanej z myślą o sektorze kolejowym. Jej celem jest stworzenie standardów umożliwiających przygotowanie oraz wdrożenie powtarzalnych i niezawodnych procesów klejenia. Norma ułatwia również identyfikację procesów, analizę błędów, wzmacnia świadomość jakości wśród pracowników oraz porządkuje podejście do testów i badań.

Najważniejsze w skrócie

✅ DIN 2304 porządkuje organizację procesu klejenia i odpowiedzialności w zakładzie (spójnie z ISO 9001)

✅ Klejenie to „proces specjalny” – bez testów zrywających i badań starzeniowych nie da się w pełni ocenić trwałości połączenia

✅ Norma wprowadza klasy bezpieczeństwa S1–S4 (skutki zerwania połączenia)

✅ Odpowiedzialność za proces klejenia spoczywa na użytkowniku (zakładzie), nie na dostawcy kleju

 

DIN 2304 opisuje stan techniki w zakresie prawidłowej organizacji procesów związanych z techniką klejenia w zakładzie produkcyjnym. W rozumieniu tej normy połączenia klejone to połączenia materiałów wykonane przy użyciu klejów, których podstawową funkcją jest przenoszenie obciążeń mechanicznych. Funkcja ta ma zapewniać sprawność działania oraz bezpieczeństwo produktu przez cały jego cykl życia.

Zgodnie z tą normą klejenie jest procesem specjalnym. Oznacza to, że nie da się w pełni ocenić jakości i trwałości połączenia wyłącznie metodami nieniszczącymi. W praktyce bez testów zrywających i badań starzeniowych nie można jednoznacznie określić trwałości i wytrzymałości spoiny klejowej oraz całego połączenia.

Na proces klejenia i końcowe parametry połączenia wpływa wiele zmiennych. Każdy z tych czynników może istotnie oddziaływać na efekt końcowy, a tym samym decydować o powodzeniu całego procesu produkcyjnego. Dodatkowym wyzwaniem jest fakt, że wiele klejów przemysłowych to tworzywa sztuczne, które z czasem ulegają starzeniu, między innymi pod wpływem wilgoci. Proces ten osłabia przyczepność i kohezję kleju. W praktyce oznacza to, że dobór rozwiązania powinien uwzględniać nie tylko sam klej, ale także materiał, warunki pracy oraz sposób aplikacji.

W przypadku bardziej wymagających podłoży pomocny może być poradnik o klejeniu tworzyw sztucznych. Dodatkowym kontekstem może być także wpis o klejeniu stali nierdzewnej zamiast spawania.

Przyjmuje się, że nawet 90% błędów w procesach klejenia wynika z błędów aplikacyjnych, a nie z wad samego produktu.

 

Klejenie często porównuje się do technologii spawania. W spawalnictwie funkcjonuje uporządkowany, hierarchiczny system kwalifikacji personelu, sformalizowany i certyfikowany międzynarodowymi normami. Osoby zaangażowane w proces spawania są odpowiednio przeszkolone i świadome swoich obowiązków.

Dla procesów klejenia stworzono podobny system poziomów odpowiedzialności — od poziomu wykonawczego, przez nadzór i zarządzanie, aż po poziom podejmowania decyzji technicznych. Są to stopnie uznawane międzynarodowo, zgodne z ISO 17024, niezależne od branży i rodzaju produktu. W Europie obowiązują tu zharmonizowane kwalifikacje: Europejski Technik Klejenia (EAB), Europejski Specjalista Klejenia (EAS) oraz Europejski Inżynier Klejenia (EAE).

Norma ISO 17024 opisuje zasady certyfikacji personelu i stanowi ważne odniesienie dla organizacji prawidłowo realizujących procesy związane z techniką klejenia w zakładzie.

 

Wymogi bezpieczeństwa połączeń klejonych

Klasyfikację połączeń klejonych pod względem wymogów bezpieczeństwa przeprowadza konstruktor lub osoba odpowiedzialna za dany element. Ocenie podlegają potencjalne skutki zerwania połączenia klejonego.

S1 – wysokie wymogi bezpieczeństwa

Zerwanie połączenia prowadzi bezpośrednio lub pośrednio do nieuniknionego zagrożenia dla zdrowia i życia. Może także prowadzić do utraty funkcjonalności, której konsekwencją jest wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia takiego zagrożenia.

S2 – średnie wymogi bezpieczeństwa

Zerwanie połączenia może prowadzić do bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia i życia. Utrata funkcjonalności może natomiast wiązać się ze szkodami dla ludzi lub poważnymi szkodami dla środowiska.

S3 – niskie wymogi bezpieczeństwa

Zerwanie połączenia klejonego prowadzi do utraty funkcjonalności, której konsekwencje przypuszczalnie nie wiążą się ze szkodami dla ludzi ani z poważnymi szkodami dla środowiska. Może powodować najwyżej utratę komfortu, wydajności lub niewielkie straty majątkowe.

S4 – brak wymogów bezpieczeństwa

Zerwanie połączenia prowadzi do utraty funkcjonalności, której konsekwencje w przewidywalnych warunkach nie wiążą się ani ze szkodami dla ludzi, ani ze szkodami dla środowiska. Skutkiem może być wyłącznie utrata komfortu lub wydajności bez większych szkód majątkowe.

Według profesora Andreasa Großa z Fraunhofer IFAM norma DIN 2304 jest pomocnym narzędziem również w przypadku sporów prawnych dotyczących odszkodowań. Konkretyzuje jakościowe wymagania ISO 9001 i określa zasady prawidłowego prowadzenia procesów klejenia. Wdrożenie tej normy pozwala ograniczyć liczbę błędów, co przekłada się na obniżenie kosztów. Firmy pracujące zgodnie z DIN 2304 budują także większy prestiż oraz zaufanie kontrahentów i odbiorców.

 

Kto odpowiada za przestrzeganie normy DIN 2304?

Za proces klejenia odpowiada wyłącznie użytkownik produktu. Odpowiedzialności tej nie można przenieść na dostawcę kleju. Zadaniem producenta kleju jest dostarczenie produktu zgodnego ze specyfikacją zawartą w kartach technicznych, w odpowiednich warunkach oraz z udokumentowaną jakością wyrobu. Po dostawie do klienta producent nie ponosi jednak odpowiedzialności za sposób użycia produktu, ponieważ nie ma wpływu na warunki aplikacji ani na samo zastosowanie kleju.

Producent może doradzać w zakresie możliwych rozwiązań, ale nie powinien podejmować decyzji technologicznych za użytkownika ani brać za nie odpowiedzialności. Nie powinien również angażować się w konstrukcje prawne mające na celu obejście odpowiedzialności przypisanej odbiorcy w normie DIN 2304.

 

FAQ – DIN 2304 w praktyce

Czym różni się DIN 2304 od „zwykłych” wymagań jakościowych?

DIN 2304 porządkuje organizację procesu klejenia, odpowiedzialności oraz podejście do oceny ryzyka i bezpieczeństwa połączeń, uzupełniając praktycznie wymagania systemowe ISO 9001.

Dlaczego klejenie jest określane jako „proces specjalny”?

Ponieważ jakości i trwałości połączenia nie da się w pełni potwierdzić wyłącznie metodami nieniszczącymi. W praktyce potrzebne są testy (np. zrywanie) i badania starzeniowe, aby ocenić trwałość spoiny i połączenia.

Co oznaczają klasy S1–S4?

To klasyfikacja połączeń klejonych pod względem skutków ich zerwania: od bardzo wysokich wymogów bezpieczeństwa (S1) do braku istotnych wymogów bezpieczeństwa (S4).

Kto ponosi odpowiedzialność za proces klejenia w zakładzie?

Zgodnie z założeniami normy odpowiedzialność spoczywa na użytkowniku (zakładzie). Dostawca kleju odpowiada za zgodność produktu ze specyfikacją, ale nie za warunki aplikacji i użycia w procesie.